4 daq.
Shaxsiy maʼlumotlarni oʻzlashtirishni aniqlash va toʻxtatish
Firibgar shaxsiy yoki moliyaviy maʼlumotingizdan sizning nomingizda hisob ochish yoki pul olish uchun foydalanishi mumkin. Begona operatsiya yoki kreditni erta aniqlash, hisoblarga ruxsatsiz kirishni toʻxtatish va dalillarni saqlash zararni cheklashi mumkin.
Shaxsiy maʼlumotlarni oʻzlashtirish firibgar ismingiz, hujjatlaringiz, telefon raqamingiz yoki karta maʼlumotlaringizdan ruxsatsiz foydalangan holatdir. Oqibat bitta begona toʻlov yoki sizning nomingizda kredit ochilishidan iborat boʻlishi mumkin.
Ogohlantiruvchi belgilar
Quyidagilarni eʼtiborsiz qoldirmang: - siz qilmagan karta yoki hisob operatsiyasi; - siz soʻramagan tasdiqlash kodi; - mobil aloqa kutilmaganda ishlamay qolishi; - tanimagan kredit, hisob yoki soʻrov; - nomaʼlum xizmatdan qarz yoki toʻlov talabi; - odatiy parol bilan hisobga kira olmaslik. Har bir texnik xato firibgarlik emas, ammo bir nechta belgi bir paytda paydo boʻlsa, kechiktirmay tekshirish kerak.
Birinchi navbatdagi xavfsiz qadamlar
Shubhali havola yoki suhbatni toʻxtating. Bank yoki xizmatga xabardagi raqam orqali emas, rasmiy ilova, karta orqasidagi raqam yoki oʻzingiz tekshirgan sayt orqali murojaat qiling. Zarur boʻlsa kartani yoki hisobga kirishni vaqtincha bloklash imkoniyatini soʻrang. Parollarni ishonchli, zararli dasturdan xoli qurilmada almashtiring. Bir xil parol boshqa hisoblarda ishlatilgan boʻlsa, ularni ham yangilang va mavjud boʻlsa koʻp bosqichli tasdiqlashni yoqing.
Kredit va dalillarni tekshiring
Kredit hisobotida sizga tegishli boʻlmagan hisob yoki soʻrovni belgilang. Skrinshot, SMS, qoʻngʻiroq vaqti, tranzaksiya raqami va bankka murojaat raqamini saqlang. Bu keyingi nizolash va rasmiy murojaatda yordam beradi. Chet eldagi kredit hisobotini muzlatish, firibgarlik ogohlantirishi, FTC yoki politsiya tartibini Oʻzbekistonga koʻchirmang. Mahalliy vakolatli organ va shikoyat bosqichlarini rasmiy manbalardan tekshiring.
Amaliy xulosalar
- Begona operatsiya yoki kodni darhol tekshiring. - Tashkilot bilan faqat mustaqil topilgan rasmiy kanal orqali bogʻlaning. - Parolni zararli dasturdan xoli ishonchli qurilmadan almashtiring. - Barcha dalil va murojaat raqamlarini saqlang.
Keyingi qadam
Bank va muhim xizmatlarning rasmiy aloqa kanallarini oldindan tekshirib, favqulodda vaziyat uchun xavfsiz joyga yozib qoʻying.
Yaqin mavzular
Markaziy bank nomidan yuborilgan soxta antivirusni qanday aniqlash mumkin
Firibgarlar Markaziy bank yoki boshqa ishonchli tashkilot nomidan soxta virus ogohlantirishi yuborishi mumkin. Oynadagi tugmani bosmaslik, qurilmani tarmoqdan uzish va hisoblarni ishonchli qurilmadan himoyalash zararni cheklashga yordam berishi mumkin.
Keng tarqalgan firibgarlik usullari va ularning belgilari
Firibgarlar bank, davlat idorasi, texnik yordam yoki sotuvchi nomidan ishonch uygʻotishga harakat qiladi. Shoshiltirish, maxfiy kod soʻrash va oldindan pul talab qilish suhbatni toʻxtatib, maʼlumotni mustaqil tekshirish uchun sababdir.
Chipli bank kartasi qanday himoya qiladi
Karta chipi terminaldagi har bir operatsiya uchun oʻzgaruvchan himoya maʼlumotini yaratib, magnit tasma maʼlumotlarini nusxalash xavfini kamaytiradi. Biroq chip soxta xabar yoki sayt orqali maʼlumotni qoʻlga kiritishdan, maxfiy kodni berishdan yoki soxta internet-doʻkondagi toʻlovdan himoya qilmaydi.